نام درس: جامعه شناسي اوقات فراغت
تعداد واحد: 2
دروس پيش نياز: مقدمات جامعه شناسي
هدف درس: هدف از ارائه درس جامعه شناسی اوقات فراغت معرفی مفاهیم اصلی و اصول جامعه شناسی اوقات فراغت و آراء چامعه شناسان در باره فراغت و توریسم و استفاده از آن در برنامه ريزي هاي اوقات فراغت براي گروه هاي مختلف سني و جنسي و نيز ساختن نقاط توریستی و اصول مرتبط به دانشجویان رشته برنامه ريزي اجتماعي است و نیز توسعه آگاهی جامعه شناختی آنان برای فهم انتقادی اوقات فراغت، سبک زندگی، رفتار مصرفی و توریسم در پهنه اجتماعی مدرن و جهانی شونده است. دانشجویان در پایان این درس به اهمیت برنامه ریزی اوقات فراغت در برنامه ریزی اجتماعي اگاهی خواهند یافت . انتظار می رود که درک مسائل اوقات فراغت و آگاهی از نظریه های جامعه شناسان دانشجویان را در برنامه ریزی اجتماعي و ارتباط دادن آن با امر سیاستگذاری اوقات فراغت کمک کند. اين درس در 16 جلسه درس در زمینه های مختلف از جمله تدريس مسائل توريسم انجام مي شود. در برنامه عملی از دانشجویان خواسته خواهد شد تا با تحقیق گروهی میدانی در مورد موضوعاتی مانند تعیین نوع اوقات فراغت و نحوه گذران (در خانه و یا بیرون)، میزان و هزینه ریالی گذران اوقات فراغت بر حسب سن، جنس و گروه های اجتماعی، تاهل، میزان تحصیلات، گذران در داخل یا خارج و موضواعات مرتبط گزارشی تهیه و به کلاس ارائه کنند.
سرفصل ها:
جلسه اول : مفهوم اوقات فراغت و تحول تاریخی این مفهوم ، تاریخچه اوقات فراغت در ایران ( تاریخ اجتماعی، سفرنامه
جلسه دوم : موقعیت جامعه شناسی اوقات فراغت در جامعه سنتی، جامعه مدرن و جامعه مدرن متاخر (تاریخ رشد کند جامعه شناسی اوقات فراغت و رشد سریع آن در مدرنتیه متاخر) ، و ارتباط جامعه شناسی اوقات فراغت با توریسم
جلسه سوم : تفکیک اوقات فراغت از کار، تفکیک کار بدون دستمزد از اوقات فراغت
جلسه چهارم : تاثیر تغییرات در بازار کار بر رابطه کار و اوقات فراغت (تغییرات در ساخت اقتصادی و تغییرات در ساخت بازار کار)
جلسه پنجم : زمان فراغتی مورد استفاده بر حسب جنسیت و اشتغال
جلسه ششم: الگوهای فراغتی در ایران و غرب
جلسه هفتم: هزینه مصرف شده برای اوقات فراغت ( بررسی روند مصرف زمان در ایران)
جلسه هشتم: خصوصی شدن اوقات فراغت ( تغییرات در خانه ، بحثی از جامعه شناسی مصرف، انواع اوقات فراغت درخانه ها ، رادیو و تلویزیون و مطالعه و ...)
جلسه نهم: سبک زندگی و فرهنگ مصرفی ( مفهوم سبک زندگی) ، سبک زندگی و ساخت اجتماعی
جلسه دهم: جامعه مصرفی ( ویژگیها و رابطه با اوقات فراغت و سبک زندگی)
جلسه یازدهم : ورزش ( نظریه ها...)
جلسه دوازدهم: اوقات فراغت و جامعه شناسی بدن
جلسه سیزدهم: تقاضا با کار همراه با دستمزد ، رابطه با دوستان و خویشاوندان
جلسه چهاردهم : شرکت در مراسم مذهبی ، جنبش های اجتماعی
جلسه پانزدهم: رسانه ها (تلویزیون، موسیقی عامه، و روزنامه ها ) ، جوانان و مساله احترام به بزرگسالان
جلسه شانزدهم: چگونگی استفاده از اوقات فراغت در رشد صنایع خدماتی ، میراث فرهنگی و گردشگری
منابع :
آنتوني گيدنز (1370)، «جهان رهاشده»، ترجمه ع.ا. سعيدي و ي. عبدالوهاب، علم و ادب.
علي اصغر سعيدي، (1383)، تحول مفهوم اوقات فراغت، نظام هاي توليدي و بازار كار، فصلنامه مطالعات جوانان، شماره 6، بهار 1383 ، صص 117-102
ژان بوديارد، فرهنگ رسانه هاي گروهي، احمد زاده، ارغنون، جلد 19،
کريستوفر پيرسون (1380) «معناي مدرنيت»، گفتگو با آنتوني گيدنز، ترجمه ع. ا. سعيدي، تهران، کوير.
مايك فدرستون، زيبايي شناختي كردن رندگي روزمره، مهسا كرم پور، ارغنون، 19، 1380
Foley, M., J. J. Lennon, et al., Eds. (1997). Hospitality, tourism and leisure management : issues in strategy and culture. London, Cassell.
John Urry, Tourist Gaze, 2001
لئو بی هنری و دیگران، اوقات فراغت و سبک های زندگی جوانان، 1996 سازمان ملی جوانان
بخش نظریه وبلن در بزرگان جامعه شناسی، کوزر، ترجمه ثلاثی
بخش Leisure در کتاب :
Nicholas Abercrombie and Alan Warde, Contemporary British Society, third edition, 2000
بخش سبک زندگی در کتاب :
Chaney, life style, 1996
Lunt, P.K, et al,1992, Mass Consumption and Personal Identity
Lurry, C., 1996, Consumer Culture
بحث نسبت و حجم صرف اوقات فراغت به جمعیت و رشد آن در کتاب :
Martin and Mason, 1994, Current Trend in Leisure
بحث آرا، کریس روژک و اینکه آیا اوقات فراغت به آزادی انتخاب می شود و دلیل بر فردیت است؟ در کتاب:
Rojeck, ed., 1989, Leisure for leisure
بحث تغییرات در ساخت بازار کار در کتاب :
Sennett, R., 1999, Corrosion of Character
بحث فرهنگ های متفاوت جوانان در کتاب :
Sennett, R., 1986, The Fall of Public Man
Alan Tomlinson, Leisure, In The Blackwell Dictionary Of Twentieth-Century Social Thought, Edited By William Outhwaite And Tom Bottomore, Blackwell Publisher, U.K., 1993, Pp 329-330
محمد فاضلی ، مصرف و سبک زندگی ، وزارت ارشاد ، 1383
Aitchison, C., N. E. MacLeod, et al. (2000). Leisure and tourism landscapes : social and cultural geographies. London ; New York, Routledge.
Crouch, D., Ed. (1999). Leisure/tourism geographies : practices and geographical knowledge. Critical geographies 3. London ; New York, Routledge.
