The Economics of Welfare State
Nicholas Barr
N.Y, Oxford University Press
1998,(Third Edition) pp. 471

اين کتاب بر خلاف اکثر کتابهاي مربوط به دولت رفاهي چيزي از بحران، کاهش، سقوط و ... را در عنوان اصلي و فرعي خود ندارد. در عوض بر خلاف اقتصاددانان، کتاب به مسايل مربوط به طرح برنامه هاي اجتماعي و مساله کارايي پرداخته است.

تا حد زيادي مي توان اين کتاب را يک کتاب درسي قلمداد کرد: متن هاي مشخص مربوط به مرور ادبيات رفاه، خلاصه هاي غير فني و تکنيکي، پيشنهادهايی براي مطالعه بيشتر و نيز فرهنگ لغات تخصصي. تمامي اينها کتاب را به طرف يک متن درسي سوق داده است. به¬ويژه اينکه نيکلاس بار به مثابه يک اقتصاددان اصرار دارد که برنامه هاي اجتماعي و مساله نابرابريها و غير کاراييهاي بازار را در چنين اثري مورد مطالعه قرار دهد.

کتاب داراي دو بخش است. بخش اول به شرح مفاهيم دولت رفاهي مي پردازد. در فصل نخست، دولت رفاه و اهداف آن، تعاريف دولت رفاه، چالشها و پاسخهاي آن به جهان در حال تغيير، و در فصل دوم ، زمينه تاريخي دولت رفاهي، قوانين مختلف براي امداد رساني به فقرا در قرون گذشته تا اقدامات جديدتر، تاثير تحولات ناشي از جنگ اول جهاني و وقايع بين دو جنگ جهاني، و تحولات بعد از جنگ دوم موضوعات عمده مورد بررسي هستند.

نيکلاس بار در بخش اول، ابتدا به مسائلي که دولت¬های رفاهي در سالهاي اخير با آن روبرو هستند پرداخته است. اما هدف اصلي وي مرور بحثهاي فيلسوفان سياسي و اقتصاددانان در مورد امر دخالت دولت است. در اين رابطه نظرات فريدمن ، هايک، راولز و مارکس بررسي شده است. بار بر اساس نظريات راولز در مورد جامعه منصف و خوب به دنبال اثبات اين مدعاست که دولت رفاهي مي تواند هم عدالت اجتماعي و هم کارايي را به¬دست آورد. در قسمتهاي ديگر بخش اول وسايل تکنيکي اندازه گيري برابري و کارايي مورد بحث قرار مي گيرد که بحثهاي خوبي را براي جامعه شناسان پديد آورده است.

بخش دوم به ارزيابي انتقالهاي نقدي و جنسي ، و تاثير آنها بر انصاف (equity) و کارايي (efficiency) پرداخته است. از آنجايی که دولت¬های رفاه در عمل بيشتر دغدغه حمايت از سالمندان را دارند بيشتر اين بخش به مساله بازنشستگي سالمندان مي پردازد.

از ديدگاه جامعه شناختي ، جالب ترين فصل کتاب ،مي تواند بررسي مساله برنامه هاي بازشستگي بر اساس پرداخت جاري کارکنان (pay-as-you-go pension plans) باشد. مساله اينجاست که رشد سن متوسط جمعيت، صندوقهاي بازنشستگي را با ورشکستگي روبرو کرده است. پيامد اين مساله اين است که برنامه هاي صندوق بازنشستگي براين اساس قرار مي گيرد که پرداختي کارگران در حال کار بايد براي پرداخت بازنشستگي کارگران قبلي انجام گيرد. همان¬طور که نسبت بازنشسته ها به کارگران رشد مي کند مالياتهاي کارگران جاري افزايش مي¬يابد يا وجوه بازنشستگي کاهش مي يابد. بار بر بهره وري و الگوهاي مشارکت نيروي کار به عنوان مهم ترين عوامل تاثير گذار بر وضع آينده صندوقهاي بازنشستگي تاکيد مي کند. (1)
اگر بهره وري کارگران افزايش يابد و الگوهاي مشارکت نيروي کار بويژه در ميان زنان رشد کند اين صتدوقها در هاله اي از امنيت قرار خواهند گرفت.
بار به¬خوبي نشان داده است که دولت رفاهي مي تواند کارايي را افزايش دهد. تحليلهاي بار اگرچه اقتصادي است، اما جامعه شناسان مي توانند درسهاي خوبي از آن بگيرند. از نقصانهاي کتاب عدم بررسي تحولات جديد ساخت اقتصادي کشورهاي توسعه يافته، يعني تغيير از اقتصاد فيزيکي به اقتصاد مبتني بر دانش (Knowledge economy) و تاثير آن بر بهره وري، برابري و کارايي است.

اس. دوينی
ترجمه و اضافات : علی شايان

منبع:
1) S. DeViney, Book review, the American Journal of Sociology, vol. 94, no.3, 1988, 669- 671

نيکلاس بار براساس نظريات راولز در مورد جامعه منصف و خوب به دنبال اثبات اين مدعاست که دولت رفاه می¬تواند هم عدالت اجتماعی و هم کارآيی را به دست آورد

بار بر بهره¬وری و الگوهای مشارکت نيروی کار به عنوان مهم¬ترين عوامل تاثيرگذار بر وضع آينده صندوقهای بازنشستگی تاکيد می¬کند.