| ◄ مربوط به: تحقیقات دانشجویان | May 20, 2006 | ||||
ريچارد تيتموس |
|||||
|
ريچارد تيتموس با فوت ريچارد تيتموس در 1973، يك عالم ممتاز مديريت اجتماعي از ميان ما رفت. يك مشاور عاقل و دلسوز براي زمامداران و نيز دوستانش. و براي من بالاتر از همه اينها يك دوست فهيم، يار و يك مشوق بزرگ. كتابهايش همواره و به صورتي اطمينان¬بخش براي دانشجويان قابل توصيه است. نه تنها به دليل علم گسترده و دانشورزي دقيق و ديدگاههاي مبهوت¬كننده¬اش، بلكه هم¬چنين به دليل نثر موزونش. ميراث او دسته¬اي از دانشگاهيان¬اند كه تلاش مي كنند شيوه او را سرمشق دانشورزي خود قرار دهند. دريغا از آنچه داشت جز اندكي باقي نگذاشت.
از بسياري جهات ديدگاه وي درباره ”ارزشها“ و ”انتخابها“ مهيج¬ترين قسمت نظريات اوست: آيا دانشجويان مديريت اجتماعي خواهند توانست از دام ارزشها و انحرافهاي ناشي از آن بگريزند؟ از نظر تيتموس، ارزشها به اندازه خدمات اجتماعي واقعي مي¬نمودند؛ اما او خواننده را وامي¬دارد تا در وراي وسيله¬ها (خدمات اجتماعي و...) اهداف را ببينند و در آن سوي اهداف زودگذر، به اهداف عميق¬تر و اساسي¬تر توجه کنند. اين "اهداف اساسي¬تر" از نظر تيتموس همانا توجه به جامعه به مثابه يك كل بود: براي او بينوايان، سالمندان، و يا هر گروهي كه انگ دريافت كمکهاي دولتي را خورده¬اند، به عنوان يك گروه جدا از جامعه نيستند بلکه به صورت اجتناب¬ناپذيري جزو جامعه¬اند. براي اكثر ما ديرزماني است که مفهوم يك كيك بزرگتر و بزرگتر ملي كه همه در آن شريك¬اند مفهومي كنار گذاشته شده تلقي مي¬شود؛ مفهومي كه تيتموس از آن به عنوان عدالت توزيعي ياد مي¬كند. ما نيازمند معيارهايي هستيم كه ما را در تعيين سياست اجتماعي آينده راهنمايي كند و اين بر عهده دانشگاهيان است. تيتموس بهترين تركيب را در آميزه¬اي از تعهدات عقلاني انجام داد. تيتموس براي گسترش مديريت اجتماعي مجبور بود با چالشهاي بزرگي در رابطه با اعتبار اصول و روشهاي اين زمينه مطالعاتي دست و پنجه نرم کند؛ چون برخلاف ديگر شاخه¬هاي علوم اجتماعي اين رشته نتوانسته بود به واحدي مستقل و فراگير از دانش تئوريك تبديل شود. هنوز هم بسياري از ما در برخي اوقات احساس ناخوشايندي در توجيه مشكلات موجود در روشها و ذات اين رشته داريم. اگر نه همه، ولي اكثر دانشجويان امروزي (و نسلهاي آينده كه مطمئنا به اين كتاب رجوع خواهند کرد) در دنيايي چشم مي¬گشايند كه دولت رفاهي به صورت توسعه يافته¬اش در بريتانيا استقرار يافته و آنها هيچ سابقه و تجربه¬اي از واكنش ديگر كشورها نسبت به اين موضوع نخواهند داشت. اين بسيار فاجعه¬بار خواهد بود كه حتي به طور غيرعمدي اين تلقي به وجود آيد كه ساختار مورد عمل در بريتانيا بي¬نظير، ازلي و عاري از خطاست. به عنوان كسي كه مدت¬زماني دراز نه فقط براي ارزشهاي تدريس و روشنفكري، بلكه براي بنيان گذاشتن دوره مقدماتي مديريت اجتماعي تلاش كرده¬ام، ديدار با تيتموس و آشنايي با ديدگاه وي كه خودش از آن به عنوان "ديدگاه جهاني" نام مي¬برد، براي من لذتی خاص داشت. چنان ديدگاهي حداقل بر سه نكته تاكيد مي¬کند: 2. پاسخهايي كه به اين سؤالات عمومي داده شده¬اند دامنه گسترده و متنوعي دارند. (در بعضي كشورها خدمات رايگان عمومي، در برخي ديگر خدمات بر پايه بيمه و...) 3. و بالاخره توجه به اين نكته كه يك ديدگاه بين¬المللي بايد به اين نكته بپردازد نظامهاي رفاهي يا همان¬گونه كه تيتموس مي¬گويد ”بازتاب ويژگيهاي سياسي و فرهنگي مسلط بر جامعه“، بايد مجموعه¬اي از مطالب را در طول دوره¬ها ارائه کنند كه به راحتي يك كل را تشكيل دهد. كتاب خطابه هاي مقدماتي اغلب جزو كتابهايي است كه در ليست كتابهاي سال اول قرار مي¬گيرند: اين يكي شايسته است كه خوانندگان بيشتري داشته باشد. كساني كه علاقه¬اي دروني به مطالعات مديريت اجتماعي داشته¬اند جزو خوانندگان اين كتاب خواهند بود. اين اثر دست کم چيزهايي را كه قبلا ياد گرفته¬ايد به خاطرتان مي آورد؛ و در بهترين حالت مشوقي است براي تحقيق و تدريس بيشتر.
همه ما به نوعي تيتموس را مي شناسيم: او مقام معلمي ما را در مدرسه اقتصادي لندن داشته است؛ يا او را از مجامع بين المللي مي¬شناسيم؛ يا به طور خصوصي يا از طريق نوشته¬هايش. كارهاي او و در ميان آنها مسائل سياست اجتماعي ، مقالاتي در دولت رفاهي، توزيع درآمد و تغييرات اجتماعي، تعهد به رفاه، و ارتباطات مبتني بر هديه، در سطح جهاني به عنوان منابع كلاسيك در اين رشته شناخته شده¬اند. اين مجموعه كم¬حجم كه به وسيله بيوه¬اش خانم کاي (Kay ) و دانشجويش برايان آبل اسميت (Brian Abel Smith ) ويرايش شده است به عنوان يك کتاب مقدماتي شامل قلمرو وسيعي از موضوعات است كه _ اگر نه به صورتي عميق _ توضيح داده شده¬اند: اساس سياست اجتماعي و مديريت اجتماعي و ارتباط آنها، مدلهاي سياست اجتماعي، نيازهاي فردي و مديريت اجتماعي، تأمين اجتماعي و بيمه¬هاي خصوصي، امنيت عمومي اجتماعي به عنوان ابزارهاي توزيع مجدد، موضوع دولت بزرگتر به جاي دولت كوچکتر. تمام اين مطالب واكنشهاي زيادي را در خوانندگان برمي¬انگيزد. رفاه اجتماعي در كشور ما با فرصتها و حركتهاي تازه¬اي روبروست. مدارس كار اجتماعي بي¬صبرانه براي ايفاي وظيفه آموزش سياست اجتماعي و مديريت آماده¬اند. به همين علت شايد در واقع كار اساسي تيتموس ايجاد تمايز روشن ميان سياست اجتماعي به عنوان يك موضوع حكومتي و مديريت اجتماعي به عنوان ابزار انجام خدمات اجتماعي است. اين دو هنوز بايد در ارتباط با همديگر باشند و در واقع شايد اگر مديريت اجتماعي ديدگاههاي ارزشي تحليل¬گر اجتماعي را به کار نگيرد رفاه اجتماعي کاهش مي¬يابد.چنين کاري به درستی انجام نخواهد شد اگر بر دانش ساير رشته هاي علوم اجتماعي متکي نباشد. شايد بعضي در نتايجي كه از عدم كاربرد تكنيكهاي مديريت و ارزشيابيهاي كمي در مطالعات برنامه¬ريزي اجتماعي ناشي مي¬شود تعجب كنند. اما مديريت اجتماعي بايد از افتادن در چنين ورطه¬اي اجتناب كند. شواهد يادآوري مي¬كنند كه سياست اجتماعي درباره مقاصد اجتماعي است و انتخابهايي از ميان آنها. انتخابهايي كه ريشه¬دار بوده و داراي پيامدهاي مخصوص به خود هستند. همان¬گونه كه تيتموس يادآور شده است: ”جامعه مجبور به انتخاب است. (يعني همه ما مجبور به گزينش هستيم) ميان دولت بزرگتر يا فروشگاههاي بيشتر(بازار)، ميان آزادي بيشتر براي بعضي¬ها كه بهاي آن از محل آزادي ديگران پرداخت مي¬شود؛ يا ميان امتيازات اجتماعي بيشتر براي بعضي به بهاي امكانات كمتر براي ديگران... در نهايت تيتموس به ارزشی مهم و بنيادين نزديک مي شود (ديگرخواهي). همان¬گونه که در کتاب روابط مبتني بر هديه به روشني بيان مي¬کند. Alfred J. Kahn, Columbia University, School of Social Work, New York
- تيتموس خواننده را وامی دارد تا در ورای وسيله ها (خدمات اجتماعی و ...) اهداف را ببيند و در آن سوی اهداف زودگذر به اهداف عميق تر و اساسی تر توجه کند |
|||||
|
|||||
