گزارش اختصاصی «شهروند امروز» در شماره 80
از تمامی درآمدها و هزینه‌های كمیته امداد امام‌خمینی
مردم چقدر به صندوق‌های صدقات پول می‌ریزند؟
آماری از چگونگی هزینه 500میلیارد تومان درآمد كمیته به نفع فقرا در ایران و جهان

لبنان: 10669260 دلار
كومور: 499352 دلار
افغانستان: 1667762 دلار
تاجیكستان: 1845653 دلار
عراق: 1159316 دلار
سوریه: 340320 دلار

بهراد مهرجو: پیرمرد می‌گفت: «ما مسئولیت داریم به تمامی ملت‌های مسلمان كمك كنیم. اصلا هم فرقی ندارد كه اینها كجا باشند. ما در ایران هم باید طوری رفتار كنیم كه چتر حمایتی انقلاب بر سر تمام مردم باشد. اگر مردم از انقلاب ناامید شوند، كجا خواهند رفت. اینجا هم تاسیس شده تا همین ایده را پیش برد.» گوشه‌ای دورافتاده از شهر تهران گروهی از پیرمردان بازاری را گردهم آورده‌بود تا آنان همچنان به سنت سال‌های گذشته خود برای «فقرا» برنامه‌ای مدون بریزند.

یكی از میان جمع می‌گفت: «هركس حرفی می‌زند. یكی می‌گوید اینها چه می‌كنند و چه سرمایه‌هایی جابه‌جا می‌شود، اما شما كه جوان هستید بدانید از سال 1340 تاكنون كسی در این جمع ریالی درآمد كسب نكرده كه به جیب خودش بگذارد.» پیرمرد در جمع گروهی از روسای صندوق‌های قرض‌الحسنه در مدرسه مطهری تهران سخنرانی می‌كرد و از میان جمع آنها یك جوان را مخاطب خاص خود قرار داده بود.كمی پس از او حبیب‌الله ‌عسگراولادی، بنیانگذار كمیته امداد امام‌خمینی و نماینده ولی‌فقیه در این نهاد رشته كلام را در دست گرفت. حبیب‌الله چنین سخن آغاز كرد: «روزی خدمت امام رسیدیم. حدود سال 42 فردی خانه‌اش در گرو بانك بود و به دلیل مشكلات 13 هزار تومان به بانك بدهكار بود و قادر به پرداخت آن نبود كه بزودی بانك قصد مصادره منزل آن فرد را داشت.

این جریان را بدون اطلاع آن فرد به امام منتقل كردیم كه امام دستور داد مشكل آن فرد را بدون آنكه متوجه شود، حل خواهم كرد و دستور پیگیری فرمود كه وقتی به آن فرد مراجعه كردیم اعلام كرد كه می‌تواند ماهی هزار تومان قسط بپردازد كه امام فرمود ایشان عقل معاش ندارد. امام دستور دادند كل بدهی آن مؤمن به بانك پرداخت شود و ماهیانه 300 تومان قسط از او دریافت شود یعنی به این طریق به ما آموخت اگر مشكل كسی توسط قرض‌الحسنه در حال حاضر حل می‌شود نباید مشكلی برای آینده او به وجود آید.» كلام حبیب‌الله به پایان نرسیده‌ بود كه پیرمرد دیگری از گوشه سالن به سمت خروجی مدرسه حركت كرد. پیرمرد قدم می‌زد و زیرلب ذكر می‌گفت. هر جوانی را هم كه می‌دید چنین نصیحت می‌كرد: «تا می‌توانید به برادر مسلمان خودتان كمك كنید.

اگر از شما كمك نگیرند فكر كنید به كجاها می‌روند.» حاج‌آقا لبانی‌مطلق در دهه هشتم عمرش روزها به صندوق قرض‌الحسنه كوثر سرك می‌كشد و بعدازظهرها سری به بازار می‌زند. او زمانی شاخص‌ترین فعال صنعت چرم ایران بود. مبارز سیاسی سال‌های دور ولی در دهه هشتم عمرش هر كه را می‌بیند توصیه به فعالیت‌های خیریه می‌كند، فعالیت‌هایی كه حداقل كمیته امداد امام‌خمینی را تبدیل به بزرگترین مجموعه اقتصادی خیریه خاورمیانه كرده است. ایده‌های همراهان لبانی‌مطلق سبب شده تا كمیته امداد امام‌خمینی طی 31 سال 6 میلیون و 100 هزار صندوق قرض‌الحسنه برای جمع‌‌آوری كمك‌های مردمی در تمامی شهرهای ایران نصب كند و از راه صدقات سرازیرشده به صندوق‌ها طی 25 سال 2/5877 میلیارد ریال درآمد كسب كند. درآمد صندوق‌ها كه با وجوهات امانی جمع شود رقم را طی 29 سال به 201077 میلیارد ریال می‌رساند.

كمیته امداد سه معدن و سه كارخانه را هم به دارایی‌های خود افزوده تا به گفته متولیان آن؛ «از محل درآمدهای این مجموعه‌های اقتصادی كمك بیشتری به نیازمندان صورت گیرد.» نصیحت‌های حاج‌‌آقا لبانی‌مطلق برای هم‌كیشانش در كمیته امداد امام‌خمینی محترم بوده چراكه آنان 198085 میلیارد ریال كمك‌های مالی حاصل از درآمدهای كمیته امداد امام‌خمینی را برای خانواده‌های كم‌بضاعت هزینه كرده‌اند. 90204 میلیارد ریال از كمك‌های مالی هم برای خانواده‌هایی هزینه شده كه بیشترین مشكل را در معیشت داشته‌اند. همراهان حبیب‌الله‌عسگراولادی روایت می‌كنند از سال 1384 و همزمان با افزایش هزینه‌های زندگی، به طور متوسط 7/23 درصد به كمك‌های مالی خود به خانواده‌های تحت حمایت اضافه كرده‌اند. هر خانوار یك نفره 320000 هزار ریال، دو نفره 370000 هزار ریال، خانوار سه نفره 440000 هزار ریال، خانوار چهار نفره 500000 هزار ریال و پنج نفره و بیشتر 600000 هزار ریال از كمیته امداد كمك می‌گیرند تا زندگی بهتری برای خود سامان دهند.

4 میلیون و 625 هزار و 427 نفر از ایرانیان نیازمند از چنین كمك‌های مالی كمیته امداد امام‌خمینی بهره‌مند می‌شوند. كمیته طی 31 سال گذشته 942038 میلیارد ریال به همراهان خود كمك مالی كرده ‌است. هر ایرانی به صورت ماهیانه 131 تومان صدقه به صندوق‌های كمیته امداد امام‌خمینی هدیه می‌كند. اهالی قم در میان تمامی شهرهای ایران بیشترین صدقه را می‌دهند. آنها به صورت متوسط 223 تومان در ماه صرف همراهی با كمیته امداد می‌كنند. از سوی دیگر ساكنان سیستان تنها 32 تومان به صندوق‌های كمیته امداد كمك می‌كنند تا محروم‌ترین استان ایران كمترین صدقه را نیز بدهد. تهرانی‌ها هم ماهیانه به صورت متوسط 156تومان صدقه می‌دهند. شاید توصیه‌های پیرمردهای بازاری در دل نیكوكاران نشسته باشد چراكه آمارهای رسمی نشان می‌دهد سرانه پرداخت صدقه هر ایرانی از سال 1383 روندی صعودی را پیش گرفته ‌است.

سال 83 شهروندان به طور متوسط 49 تومان در هر ماه صدقه می‌دادند. سال 84 این رقم به 58 تومان رسید. سال 85 و همزمان با افزایش هزینه‌های زندگی صدقه‌ها هم قدری رشد پیدا كرد تا سهم هر ایرانی 95 تومان در ماه شود. سال بعدی هم هر ایرانی 121 تومان صدقه به صندوق‌های كمیته امداد امام‌خمینی اهدا كرد. یكی از منتقدان فعالیت‌های كمیته امداد امام‌خمینی روایت می‌كرد: «چنین نهادی با توانایی مالی بالا مهمترین بنگاه خصوصی ایران شده ‌است.» اما ترقی عضو شورای مركزی مؤتلفه اسلامی و معاون فرهنگی كمیته می‌گوید: «ما تلاش می‌كنیم تا نیازهای مالی مددجویان برطرف شود. كمیته هیچ اقدام اقتصادی برای خود انجام نمی‌دهد.» سه معدن و سه كارخانه هم براساس گفته‌های یكی دیگر از نزدیكان كمیته امداد تنها همراهی برای دیگر درآمدهای خیریه این نهاد است. نهادی كه آخرین آمار جمع‌آوری صدقاتش نشان می‌دهد طی یك سال 1143542123 میلیارد ریال درآمد كسب كرده ‌است. یك سال پیش‌تر 1024370234 میلیارد ریال روانه صندوق‌های صدقات شده بود. تهرانی‌ها، 190670556 میلیارد ریال از این درآمد را تامین كرده‌اند. قمی‌ها ولی ركورد صدقه را همچنان برای خود حفظ كرده‌اند.

آنها 29140514 میلیارد ریال طی یك سال صدقه داده‌اند. مسئولین كمیته امداد امام‌خمینی تاكید می‌كنند: «تمامی درآمدهای كمیته صرف كمك به محرومان می‌شود.» اساسنامه كمیته تاكید می‌كند: «فعالیت‌های اقتصادی پس از تصویب مراجه ذیصلاح صورت می‌گیرد.» براساس همین اساسنامه تمامی درآمدهای كسب شده به خزانه كمیته امداد منتقل می‌شود و براساس دستور سرپرست كمیته و قائم‌مقام او، درآمدها صرف امور مصوب در اساسنامه می‌شود. آمارهای رسمی هم نشان می‌دهد تعداد 4625427 نفر تحت پوشش كمك‌های كمیته امداد قرار دارند. همین آمارها نمایان می‌كند سال 88 تعداد افراد تحت پوشش 3 درصد افزایش داشته‌است. پیرمردان بازاری هنگامی كه سنگ بنای كمیته امداد امام‌خمینی را گذاشتند، اهدافی بلند در نظر داشتند: «چند سال پیش بحث می‌كردیم كه چرا باید به لبنان كمك كنیم. سرانجام جمع‌بندی این بود كه ملت مسلمان لبنان یا كسانی كه در غزه زندگی می‌كنند به كمك‌های مالی ما نیاز دارند.»

اعتمادیان یكی از نزدیكان كمیته امداد اینچنین دلیل فعالیت‌های خارجی را تفسیر می‌كند. براساس گفته‌های معاون امور بین‌الملل كمیته امداد امام‌خمینی 5 دهم درصد از درآمدهای كمیته امداد صرف كمك‌های خارجی می‌شود. معاون بین‌المللی توضیح می‌دهد: «اعتبارات امداد در سال گذشته 2000میلیارد تومان بوده است، اعتبارات حوزه بین‌الملل رقمی حدود 10 میلیارد تومان بوده است.» گفته‌های معاون بین‌اللملل نشان می‌دهد: «در حال حاضر در بسیاری از شهرهای لبنان به‌ویژه جنوب این كشور صندوق صدقات كمیته امداد تعبیه شده است.»طی هفته‌های گذشته اخبار بسیاری درباره توقف فعالیت‌های بین‌المللی كمیته امداد منتشر می‌شد. اما كمیته امداد همچنان فعالیت های جهانی خود را ادامه‌می‌دهد.

بر این اساس 46 شعبه در شهرهای كربلا، نجف، كاظمین، كوت و بصره حوزه كمك‌های عراق را تشكیل می‌دهند. كمك‌های پرداختی به مددجویان و هزینه‌های اداری و عملیاتی كمیته‌های امداد امام در 1388 معادل معادل 1159316 دلار بوده است. شاخه كمیته امداد در عراق در این مدت مبلغ 71828 دلار وجوهات امانی، كمك مردمی و صدقات جمع‌آوری و در اختیار نیازمندان قرار داده است. شهرهای قرقان‌تپه‌، كولاب‌، وحدت، نورآباد، بدخشان و خجند هم واحدهای شعبه تركمنستان را در خود جای داده‌اند. مجموع‌كمك‌های نقدی پرداختی به مددجویان و هزینه عملیاتی كمیته امداد تاجیكستان افزون بر 1845653 دلار بوده ‌است. كمی دورتر از تركمنستان، 31 واحد كمیته امداد در افغانستان ساماندهی شده‌اند.

مجموع كمك‌های پرداختی امداد در این كشور در سال 1388 مبلغ 1667762 دلار بوده است. باز هم دورتر از مرزهای افغانستان، سوری‌های بحران‌زده، میزبان كمیته امداد شده‌اند. مجموع كمك‌های پرداختی به مددجویان و هزینه‌های عملیاتی در سال 88 در این كشور مبلغ 1794815 دلار بوده است‌. در سال 1387 از طریق 56 صندوق صدقات شامل 6 صندوق بزرگ و50 صندوق كوچك نسبت به جمع‌‎آوری صدقات اقدام شده است‌. طی این سال مبلغ 340320 دلار به این موسسه توسط شهروندان سوری كمك شده است. آذربایجان دیگر كشوری كه از كمك‌های كمیته امداد بهره‌مند شده طی ماه‌های گذشته مانع از ادامه فعالیت‌های این نهاد شده است ولی آخرین كمك‌ها به آذربایجان مبلغ 1738657 دلار بوده ‎است.

لبنانی‌ها هم به میزان حدود 10669260 دلار از كمك‌های كمیته امداد بهره‌مند شده‌اند. كومور هم آخرین كشوری است كه كمك‌های كمیته امداد را به میزان مبلغ 499352 دلار دریافت كرده است. كمك‌های مالی كمیته امداد امام‌خمینی به كشورهای همراه براساس همان اصول بنیانگذارانش صورت می‌گیرد. حاج‌آقا لبانی‌مطلق خیر بازاری هم اگرچه نمی‌داند، كومور كجای جهان قرار گرفته است ولی تاكید می‌كند: «اگر كشور و ملت مسلمانی كمك نیاز داشته‌ باشد باید كمك صورت گیرد. چه فرقی می‌كند كجای جهان باشد.»

مصاحبه روزنامه روزگار درباره گفتمان دولت رفاه

جوامعی که به کودکان فکر می کنند و برای آنها برنامه دارند یعنی به اینده شان و آینده جامعه فکر می کنند. کودکان ضمن اینکه حقی دارند ، چون نابالغند ، نمی توان حق آنها را ادا نکرد. در تمامی دولت رفاهی ها این مساله بطور جدی مطرح است. اگر دولت مدرن برای روشنفکران اهمیت دارد، اگر حقوق زنان مهم اند، اگر سازمانهای غیر دولتی برای دولت مهم اند، و صدها اگر دیگر، کودکان هم به همان دلایل مهم اند. آنها باید دیده شوند و شنیده شوند و حقشان تنها در کتابها و قوانین ایفاد نگردد . بلکه در عمل رعایت گردد.

برای دیدن فایل جلسه آخر روی Download file کیلیک کنید

راستي چه سياستي در پيش گرفته شده است كه با سالمندان اين گونه برخورد مي شود. خبر زير در تاريخ يکشنبه 01 اکتبر 2006 - 09 مهر 1385 در سايت بي بي سي آمده است. با توجه به بحث سالمندي در دولت هاي رفاهي خبر زير را چگونه تفسير مي كنيد. براي فهم بيشتر به گفتگوي چهارم در كتاب معناي مدرنيت گفتگو با گيدنز مراجعه كنيد:

تا معلوم شود تنها حقوق سیاسی نیست که مهم است بلکه حقوق مدنی و اجتماعی هزاران شهرو ندی که به دلیل همین بی توجهی سیاسیون ( و یا توجه بیش از اندازه آنان به مسائل صرف سیاسی یا سیاست زدگی) در جاده ها می میرند و یا زخمی می شوند نیز مهم است و راه حل نیز جز با محوری کردن مسائل اجتماعی در حوزه سیاست بدست نمی آید. اگرچه هنوز هم هستند کسانی که بگویند اگر از سیاست حرف نزنی یعنی مرده ای. براین اساس معین در باره سوانح جاده ای و حقوق شهروندی در شرق 29 اسفند ماه به نظر من مهم ترین خبر روزهای آخر سال بود و اهمیتش از عکس وسط صفحه این شماره نیز مهم تر بود. البته اگر این مساله اتفاقی نبوده باشد.

تمام مدعای ما در این نوشته این است: آینده نگری ممکن نیست. برای توضیح این مدعا در آغاز باید گفت که نوشتن در باره آینده تا کنون در تمامی نحله ها به تفکر ما در باره گذشته بستگی داشته است. اول از همه تفکر ایدئولوژیستهاست که دریافت خاصی از تحول و سير تاريخ داشتند.

سياست اجتماعي و منابع اينترنتي
زهره کنعانی

پيشرفت هاي فناوري که کامپيوتر را کالايي مهم در زندگي ما کرده است و امکاناتي براي اشکال مختلف ارتباط ايجاد کرده است تاثيرات بسياري بر کار پژوهشگران و دانشجويان داشته است. آموزش و پژوهش سنتي در تمام رشته ها و بالاخص سياست اجتماعي دچار دگرگوني شده است. اين چنين امکاناتي پژوهشهاي بديعي را امکان پذير کرده است. در اين بخش از اين ويژه نامه منابع مختلف اصلي اينترنتي مربوط به سياست اجتماعي را معرفي خواهيم کرد:

رفاه اجتماعي در ايران:
پيشي گرفتن عمل بر نظر
محمدحسين شريف‌زادگان, حسين پناهي, علي شكوري و علي اصغر سعيدي

موضوع سياست اجتماعي و محور آن مسائل رفاهي از ديرباز موردتوجه متفكران غربي بوده است. فلاسفه و عالمان علوم اجتماعي هميشه در پي پاسخ دادن نظري به نيازهاي رفاهي جامعه بوده‌اند.

آلمان و اصلاحات

مقاله فرصت ها و چالش هاي نظام تامين اجتماعي در ايران
Download file

مقاله اي نادر در اين باب

براي بحث هاي مربوط به رفاه حداكثري و حداقلي فايل مشكلات اجتماعي را مطالعه كنيد

اسلايد هاي مربوط به بحث هاي كلاس سياستگذاري اجتماعي

نام درس: دولت و رفاه اجتماعي
تعداد واحد: 3
دروس پيش نياز

هدف درس:
هدف اين درس آشنايي دانشجويان با موضوعات مختلف سیاست اجتماعی و مولفه هاي نظام هاي رفاهي و نقش دولت در توسعه و گسترش آن است. بر اين اساس دانشجويان با تحولات دولت هاي مدرن و ريشه هاي ظهور دولت هاي رفاهی کلاسیک بعد از جنگ دوم جهانی آشنا خواهند شد. همچنین هدف این درس بررسی تحولات دولت رفاهی کلاسیک در كشورهاي مختلف از آغاز کار تا شروع دوران بحران دولت رفاهی در دهه های پایانی قرن بیستم است. نظریه ها و سیاست های موسوم به راه سوم که برای خروج از بحران دولت رفاهی مطرح شده است نیز در این درس مورد بررسی قرار خواهد گرفت. بنابر این دانشجویان در 16 جلسه زیر با مباحث مختلف دولت رفاهی و نيز برخی سیاستهای اجتماعی مانند سیاستهای آموزشی و بهداشتی در كشورهاي غربي و شرقي آشنا خواهند شد.

هدف این نوشته کوتاه بررسی کلی دو مساله مهم در چهارچوب مسائل رفاهی است يعني موقعیت فعلي دولت رفاه در قلمروی سیاست و اقتصاد.

قرن بيستم حداقل سه دستاورد مهم براي جامعه بشريت داشته است: انقلاب صنعتي ‏ ، گسترش بازار اقتصادي و دولت رفاه . هريك از اينها تقريبا به دنبال يكديگر آمدند و در نهايت دولت رفاه برآمد.