چند سال پيش وقتي كامپيوتر قابل حملم دزيده شد مامور اگاهي مرا واداشت تا اسامي مظنونان را بگويم و من انوقت فهميدم كه اگر اتهام بدون دليلي تنها به اميد يافتن اجناس دزديده شده به كسي بزنم يكي فرمانهاي اخلاقي را نقض كرده ام. يافتن اين مساله همزمان شد با خواندن رمان كوشولوفسكي. اما اخلاق حرفه اي ديگري نيز داريم كه مربوط به پژوهشگران است به نام اخلاق علمي.

چند وقت پيش كه دانشجويان در همايش علوم اجتماعي به نقد خود دست زدند ديدم كه چقدر حساسيت به اين مساله مهم از دست رفته است چه در ميان دانشجويان و چه اساتيد. انها اين سوال را مطرح كرده بودند كه تا به حال شده است كه يك تحقيق را به دو استاد داده باشيد؟ متاسفانه اين مساله در بين محققان نيز ديده مي شود. فكر مي كنم حساسيت و رعايت قواعد اخلاقي كه برخي از آنها به شرح زير مي آيد مي تواند به تقويت اخلاق علمي در نزد همه چه دانشجو چه استاد بيانجامد:
1) هر گاه مقاله اي مي نويسيد حتما بخشي به آن اختصاص دهيد به نام تقدير و سپاسگزاري . و در آن از هر كسي كه در اين راه به شما خدمت كرده است تشكر كنيد. از مسئول كتابخانه تا دوستتان (با ذكر اسم) كه در خوابگاه با شما بحث كرده است. من مقاله اي ديدم از جان رولز كه پاسخي بود به هابرمس. در بخش سپاسگزاري بيش از ده نفر را نام برده بود. در بيشتر كتابهاي ما سياسگزاري مغفول است يا تنها به ذكر نام تايپيست و مسئل انتشارات بسنده شده است. البته از ذكر تشكرهاي گزاف نيز بايد پرهيز كرد.
2) توجه داشته باشيد كه مقاله شما هر چقدر از منابع بيشتري استفاده كرده باشد مستدل تر است. پس ذكر منابع بيشتر مورد استفاده هم مقاله اخلاق را و هم مقاله را قوي تر مي كند.
3) دانشجو نبايد علائق استاد راهنما را در پايان نامه دنبال كند. اما اگر چنين شد شما بايد هميشه آغاز كننده ايده اي را كه تحقيق مي كنيد بياد داشته و در مقالات ذكر كنيد. مثلا اگر من به اهميت تاريخ شفاهي اقتصادي در ايران پي برده ام بر اثر توصيه دكتر احمد اشرف و دكتر نوشيرواني بوده است.

درست است كه اينها قواعد ساده اي هستند و در بيشتر موارد بجاي اينكه ملكه ذهن شده اجرا شوند به عنوان چيز پيش پا افتاده فراموش مي شود. ادامه اين فراموشي تبعات زيادي دارد كه بدترين آن به دزدي ادبي - علمي يا Plagiarism مي انجامد. مجازات اين كار در كشورهاي اروپايي بسيار سنگين است: خروج فرد از جرگه محققان

لطفا بقيه را خودتان اضافه كنيد... ‏